Stoner WILLIAMS, John

Er was een hype… Ik hoorde Stoner hier, Stoner daar. Lof, lof en nog eens lof. Lettervreter als ik ben, moest ik toen ook het boek lezen. Zonder eigenlijk te weten wat ik ging lezen. Dus kwam ik er pas bij de inleiding achter dat het eigenlijk al een heel oud boek is. Al in 1965 geschreven en de schrijver leeft niet meer. Overigens had die inleiding voor mij niet gehoeven, ik lees het boek liever zelf dan dat ik vooraf het verhaal al beknopt voorgeschoteld krijg. Misschien was het als nawoord wel interessant geweest, maar nu stoorde het mij. Waar de titel vandaan komt, is onmiddellijk duidelijk. William Stoner is de hoofdpersoon van dit boek. Zijn levensloop is waar het over gaat. Van simpele boerenzoon naar hoogleraar. Zijn ongelukkige huwelijk waaruit zijn geliefde dochter geboren wordt, zijn buitenechtelijke affaire. Eigenlijk is het allemaal niet zo interessant, maar het wordt zo prachtig beschreven dat je erin gezogen wordt en door wilt blijven lezen. Stoner is een ongelukkige, passieve, introverte, soms meelijwekkende, wanhopige, eigenzinnige man. Hij is zoekende, maar vindt nooit. John Williams heeft een indrukwekkend mooi tijdsbeeld van de 20e eeuw in de Verenigde Staten geschreven. Ik vind het boek prachtig, maar ik kan de kritieken die ik inmiddels gelezen heb ook begrijpen. Het is zo’n typisch ‘love it or hate it’ boek. Als je op zoek bent naar actie, spanning en personages die veel ‘doen’, kies dan iets anders. Hou je van prachtig taalgebruik en wat minder vaart, lees dan Stoner!

In de aanbeveling van dit boek staat:"William Stoner wordt aan het einde van de negentiende eeuw geboren als zoon van een arme boerenfamilie. Tot groot verdriet van zijn ouders kiest hij voor een carrière als docent Engels. Hij wijdt zijn leven aan de literatuur en aan de liefde – en faalt op beide fronten. Zijn huwelijk met een vrouw uit een gegoede familie vervreemdt hem verder van zijn ouders, zijn carrière verloopt moeizaam en zijn vrouw en dochter keren zich tegen hem. Een nieuwe liefdesrelatie wordt verbroken om een schandaal op de universiteit te voorkomen. Stoner sterft uiteindelijk in anonimiteit, zoals ook zijn hele leven zich in de marge heeft afgespeeld." Ik heb het verhaal van Stoner echt volkomen anders gelezen. Niet het grote verdriet van zijn ouders is belangrijk (en bovendien is dat verdriet meer de verwarring omdat hun kind niet doet wat zij in hun automatisme van hem verwachten). Het is belangrijk dat Stoner wordt aangeraakt door de schoonheid van de poëzie. En het is belangrijk dat hij zijn hart durft volgen, en niet automatisch de verwachtingen van anderen volgt en óók als een geestesdode wat voor hem werd uitgestippeld. Stoner kiest niet zozeer voor een carrière als docent Engels. Zijn hart vertelt hem dat hij zich moet wijden aan de schoonheid in de Engelse poëzie, en zijn hart vertelt hem dat hij die schoonheid aan jonge mensen moet overdragen en de liefde ervoor met hen moet delen. Zo stapt hij ook in zijn huwelijk. Dat zijn vrouw hem gebruikt om moeder te kunnen worden en ook anderszins aan sociale verwachtingen te voldoen, stelt hij vast na de eerste paar weken functioneel 'liefdesspel'. Nadat Stoner heeft gedaan waarvoor zijn vrouw hem nodig had, steekt zij verder geen liefdevolle aandacht meer in hem. Stoner faalt niet, op geen van beide "fronten". Integendeel: hij onderkent dat niet iedereen in staat is zich liefdevol te wijden aan schoonheid en de liefde. Hij vecht daar niet tegen, hij blijft alleen staan voor het intact houden van zijn eigen vermogen dat wél te kunnen. Hij gaat geen enkel 'front' uit de weg, hij slaat niet terug, hij incasseert de klappen van het leven, en blijft ongebroken overeind. Daarmee valt hij niet op. Maar dat is - anders dan zijn omgeving - ook helemaal niet zijn streven, opvallen. Stoner volgt slechts de passie in zijn hart en krijgt voor elkaar zijn hart open te houden. Hij blijft zijn liefde delen voor al wie daarvoor open staat. En ondanks de klappen van het leven krijgt hij voor elkaar niet te verzuren in verbitterdheid. Degene die de aanbeveling voor dit boek heeft geschreven, heeft Stoner niet begrepen. Stoner faalt niet. Stoner is een held.

The book description does not do this novel justice. Stoner is so much more than a static drama relating the failures of a lost mediocre man. There is a message. That is, for those who are cool with pondering on realities that inevitably develop from staring into the half empty cup. It is about seeing and taking life as it is and seeking solace in stories by lack of more spiritual framework.