Vrijheid FRANZEN, Jonathan

Meet the Berglunds! Een niet geheel typisch Amerikaans middenklasse-gezin; vader Walter, idealistisch en ‘groener dan Greenpeace’; moeder Patty, voormalig basketballster, maar nu een aan haar gezin en buurt toegewijde huisvrouw; Dochter Jessica, voorbeeldig en vroegwijs; Zoon Joey, lievelingetje van zijn moeder, handelaar in de dop en daardoor de nachtmerrie van zijn vader. Meer interessants lijkt er in eerste instantie niet over hen te vertellen, maar schijn bedriegt. Na deze oppervlakkige kennismaking, mogen we de autobiografie van Patty lezen. We komen erachter dat ze de grootst mogelijke moeite heeft gedaan om zich aan haar genadeloos progressieve, ambitieuze ouders te ontworstelen en ze haar basketballcarrierre in de kiem gesmoord ziet door een blessure. Ze wordt al haar hele volwassen leven gekweld door haar gevoelens voor Richard Katz, muzikant en beste vriend van Walter. De aantrekkelijke Richard speelt in Patty’s optiek met haar gevoelens voor hem. Maar als hij vervolgens in het volgende hoofdstuk aan het woord komt, blijkt alles toch net weer iets anders te liggen dan we van Patty begrepen hebben. Zo komen alle hoofdpersonen uitgebreid aan bod. Ze blijken stuk voor stuk te worstelen met zichzelf, hun verlangens en het leven waarin ze al dan niet gewild, terechtgekomen zijn. Jonathan Franzen beschrijft hen met een scherp psychologisch inzicht, waaraan een flinke dosis ironie gelukkig niet ontbreekt. We leren hen tot in het diepst van hun ziel kennen, en allemaal zijn ze het leren kennen meer dan waard. Het verhaal krijgt een boeiend actueel tintje doordat het grotendeels speelt tegen de achtergrond van Amerika na 9/11. Wat 'Vrijheid' met name zo bijzonder maakt, is de vooringenomenheid van het eerste hoofdstuk waarin we als lezer helemaal meegesleept worden. Aan het einde van dit hoofdstuk, denken we de Berglunds helemaal te kennen en zijn we ze al spuugzat. In de rest van het boek confronteert Franzen ons genadeloos met deze vooringenomenheid om ons na het laatste hoofdstuk berouwvol om onze eigen kortzichtigheid achter te laten.

Ben nu op een kwart, maar wacht nog tot er iets gaat gebeuren. Ongelovelijk goed hoe de schrijver de verhalen in elkaar draait.

Een verschrikkelijk saai boek ! Oeverloos en eindeloos gezwets van navelstarende personages. Het enige dat het boek een klein beetje overeind houdt is Franzen zijn prachtige schrijfstijl en accurate psychologische typeringen. Niet echt een aanrader...

Vrijheid is niet alleen het tragikomische verhaal van de Berglunds maar ook van de geschiedenis van de Verenigde Staten van de voorbije twintig à dertig jaar. Het resultaat zou zeker niet misstaan in een weergave van 'het leven zoals het is'! De schrijver laat geen enkel thema onbesproken; of het nu gaat over man-vrouw verhoudingen, opvoeding, normen en waarden, woede, machteloosheid, depressie, geloof, muziek, literatuur, seks, politiek, oorlog, milieu, economie… echt alles komt aan bod. Het openingsdeel, 'Goede buren', is echt subliem geschreven. Maar dan zit je pas op blz .34 van de +/- 590. Je vraagt je af 'en wat nu?', maar de schrijver slaagt er wonderwel in door de gekozen schrijfvorm , o.a. via een geschreven autobiografie als therapeutisch hulpmiddel, en zijn beschrijvingen om je in zijn ban van Amerika en de familie Berglunds & co te houden. Of je Vrijheid nu echt zo moet ophemelen zoals de Amerikaanse pers hoofdzakelijk heeft gedaan is een andere vraag. Voor mij in elk geval niet daarvoor is het chicklit gehalte wat te hoog en komt door de sporadisch drammerige uitweidingen de verveling heel af en toe eens om de hoek kijken. Maar Vrijheid is wel één van de betere boeken die ik in 2010 mocht lezen.

http://ondergrauw.wordpress.com/2010/11/10/vrijheid/